Strona główna
Język francuski
Galeria
Podróże
Alfabet
Teksty
Linki
Autor
Księga gości
Mapa serwisu
Tłumaczenia
Apteka
wizyt:
wizyt: |
 |
Wymowa francuska (wersja uproszczona)
Czy wymowa francuska jest trudna? Większość osób uważa, że tak i chyba ma rację. Jest sporo zasad, które trzeba znać
by poprawnie czytać czy mówić, jest też kilka dźwięków, które w języku polskim nie występują. Nie zagłębiając się jednak podam tylko
podstawowe informacje, ale gdyby ktoś był zainteresowany głębszymi wyjaśnieniami, może do mnie napisać.
Jak czytać? Poniżej przedstawiam kilka zasad, które ułatwią czytanie wyrazów francuskich. Nie są to jednak zasady "formalne" i
"uniwersalne", od których nie byłoby odstępstw. A i tak jest tego sporo. [W nawiasach kwadratowych podaję wymowę, nie jest to
jednak traskrypcja fonetyczna, która wymagałaby dodatkowo zapoznania się z alfabetem fonetycznym]; (nawiasy zaokrąglone podają tłumaczenie)
litery:
-
NIE czytamy spółgłosek na końcu wyrazu oprócz:
- c - wymawiamy "k", np. lac (jezioro)
- f, np. sauf [sof] (poza, oprócz, za wyjątkiem)
- l, np. sol [sol] (ziemia, gleba, grunt)
- r, np. sur (na), la mer [lamer] (morze);
UWAGA! w bezokolicznikach czasowników I grupy (większość czasowników - zakończone na -er) nie wymawiamy "r", np. observer
[obserwe] (obserwować)
UWAGA 2! w przymiotnikach zakończonych na -r (rodzaju męskiego) - nie wymawiamy
"r", np. premier [prymje] (pierwszy), dernier [dernie] (ostatni)
- à - wymawiamy jak nasze "a", np. à Paris (w Paryżu)
â - jak "a", np. âge [aż] (wiek)
- c + spójgłoski - jak "k", np. nocturne (nocny)
c + nic (koniec wyrazu) jak "k", np. toc-toc (puk-puk)
c + o,a,u - jak "k", np. carte [kart] (mapa)
c + e,i - jak "s", np. ciel [sjel] (niebo)
ç - zawsze jak "s", np. ça [sa] (to)
- e + nic (koniec wyrazu) nigdy nie czytamy, np galaxie [galaksi] (galaktyka)
e (w środku wyrazu) jak "e" (Mercure), czasem jak "y" (regrouper[rygrupe]-grupować ponownie)
é czytamy zawsze (nawet na końcu wyrazu), np. orienté [oriąte] (zorientowany)
è czytamy zawsze (występuje generalnie w środku wyrazu), np. photosphère
[fotosfer] (fotosfera)
ê jak "e", np. gêner [żene] (ograniczać, przeszkadzać)
ë jak "e", np. Noël [Noel] (Boże Narodzenie)
- g + o,a,u - jak "g", np. Ganymède [Ganimed] (Ganimedes)
g + spółgłoska - jak "g" grand [grą] (duży)
g + e,i - jak "ż", np. géant [żeą] (gigant, względnie pewien hipermarket)
- h w języku francuskim jest niewymawiane, np. hiver [iwer] (zima)
- î - jak "i", np. Nîmes [Nim] (miasto w płd. Francji)
ï - zawsze jak "i", nawet gdy występuje w grupie kilkuliterowej;
porównaj: maïs [mais] (kukurydza), ale mais [me] (ale).
- j jak "ż", np. Jupiter [żüpiter] (Jowisz)
- ô jak "o", np. tôt [to] (wcześnie)
œ głoska powstała jakby z połączenia "e" i "y", buzia jak do "e" i mówimy "y"
lub na odwrót, np. œuvre (dzieło)
- u nie ma w języku polskim - a robi się go tak: buzia jak do "u" i jednocześnie wymawiać "i"
(taki sam dźwięk jak niemieckie "u umlałt"),
np.
Lune [lün] (Księżyc)
Dźwięk ten będę oznaczał w "transkrypcji" jako [ü]
ù - poprzedzone zawsze o - czytamy "u", p où [u] (gdzie) (porównaj: ou [u]
(lub) - taka sama wymowa, inna pisownia i znaczenie)
û - poprzedzone zawsze o - czytamy "u", np. voûte [wut] (sklepienie)
- s pomiędzy samogłoskami czytamy jak "z", np. déclinaison [deklinezą]
(deklinacja)
grupy kilkuliterowe:
- ai - jak "e", np. solaire [soler] (słoneczny,a)
ais - na końcu wyrazu jak "e", np. mais [me] (ale)
ait - na końcu wyrazu jak "e", np. il observait [ilobsrwe] (on obserwował)
aî - także jak "e", np. chaîne [szen] (łańcuch, pasmo [np górski, e])
ay - jak "ej", np. ayant [eją] (mając)
- samogłoska + n lub m:
on + spółgłoska lub na końcu wyrazu - jak "ą", np. déclinaison [deklinezą]
om + spółgłoska lub j.w.- jak "ą", np. ombre [ąbr] (cień)
an + spółgłoska lub j.w.- jak "ą", np. an [ą] (rok)
am + spółgłoska lub j.w.- jak "ą", np. ambiance [ąbiąs] (otoczenie, atmosfera (ale nie np. ziemska!))
en + spółgłoska lub j.w.- jak "ę", np. jovien [żowję] (jowiszowy) lub "ą", np en France [ąFrąs] (we Francji)
em + spółgłoska lub j.w.- jak "ą", np. rempart [rąpar] (ściana krateru)
in + spółgłoska lub j.w.- jak "ę", np. vin [vę] (wino)
im + spółgłoska lub j.w.- jak "ę", np. limbe [lęb] (brzeg, krawędź)
te same układy + samogłoska lub h - czytamy normalnie (tracą nosowość), np. panorama [panorama]
te same układy tylko, że m lub n jest podwójne a ponim występuje samogłoska - też tracą nosowość, porównaj:
an [ą] (rok) - année [ane] (również rok)
- gn jak "ń", np. montagne [mątań] (góra)
- ph jak "f", np. phase [faz] (faza)
- ent - na końcu wyrazu:
- jeśli jest to forma osobowa czasownika (3os lm), to nigdy nie wymawiamy, np. ils observent [ilzobserw] (oni obserwują)
- jeśli jest to inna część zdania niż czasownik czytamy jak "ą", np. grossissement [grosismą] (powiększenie)
- um - na końcu wyrazu jak "om" (są to słowa pochodzenia łacińskiego), np.
planétarium [planetarjom]
Łączenie międzywyrazowe:
- występuje, gdy jedno słowo kończy się spółgłoską a drugie zaczyna samogłoską. Ta
spółgłoska, nawet jeśli normalnie nie jest wymawiana na końcu wyrazu na skutek łączenia zostaje wymówiona. Dzięki temu można odróżniać
na przykład formy gramatyczne czasowników, a także liczbę rzeczowników:
- il observe [il-obserw] (on obserwuje) / ils observent [ilz-obserw] (oni obserwują) {s wymawiamy jak "z" w łączeniach}
- l'ombre [l-ąbr] (cień) / les ombres [lez-ąbr] (cienie)
Myślniki w nawiasach kwadratowych pokazują, że wyrazy różniące się na przykład formą gramatyczną lub liczbą mogą brzmieć tak samo (po prawej
stronie myślnika). Rozróżnimy je dzięki łączeniu międzywyrazowemu.
Elizja (wyrzutnia):
- wyrzucenie ostatniej samogłoski i zastąpienie jej apostrofem przed wyrazem
rozpoczynającym się na somogłoskę lub
h nieme:- c - wymawiamy "k", np. lac (jezioro)
- f, np. sauf [sof] (poza, oprócz, za wyjątkiem)
- l, np. sol [sol] (ziemia, gleba, grunt)
- r, np. sur (na), la mer [lamer] (morze);
UWAGA! w bezokolicznikach czasowników I grupy (większość czasowników - zakończone na -er) nie wymawiamy "r", np. observer [obserwe] (obserwować)
UWAGA 2! w przymiotnikach zakończonych na -r (rodzaju męskiego) - nie wymawiamy "r", np. premier [prymje] (pierwszy), dernier [dernie] (ostatni)
â - jak "a", np. âge [aż] (wiek)
c + nic (koniec wyrazu) jak "k", np. toc-toc (puk-puk)
c + o,a,u - jak "k", np. carte [kart] (mapa)
c + e,i - jak "s", np. ciel [sjel] (niebo)
ç - zawsze jak "s", np. ça [sa] (to)
e (w środku wyrazu) jak "e" (Mercure), czasem jak "y" (regrouper[rygrupe]-grupować ponownie)
é czytamy zawsze (nawet na końcu wyrazu), np. orienté [oriąte] (zorientowany)
è czytamy zawsze (występuje generalnie w środku wyrazu), np. photosphère [fotosfer] (fotosfera)
ê jak "e", np. gêner [żene] (ograniczać, przeszkadzać)
ë jak "e", np. Noël [Noel] (Boże Narodzenie)
g + spółgłoska - jak "g" grand [grą] (duży)
g + e,i - jak "ż", np. géant [żeą] (gigant, względnie pewien hipermarket)
ï - zawsze jak "i", nawet gdy występuje w grupie kilkuliterowej;
porównaj: maïs [mais] (kukurydza), ale mais [me] (ale).
œ głoska powstała jakby z połączenia "e" i "y", buzia jak do "e" i mówimy "y" lub na odwrót, np. œuvre (dzieło)
np. Lune [lün] (Księżyc)
Dźwięk ten będę oznaczał w "transkrypcji" jako [ü]
ù - poprzedzone zawsze o - czytamy "u", p où [u] (gdzie) (porównaj: ou [u] (lub) - taka sama wymowa, inna pisownia i znaczenie)
û - poprzedzone zawsze o - czytamy "u", np. voûte [wut] (sklepienie)
ais - na końcu wyrazu jak "e", np. mais [me] (ale)
ait - na końcu wyrazu jak "e", np. il observait [ilobsrwe] (on obserwował)
aî - także jak "e", np. chaîne [szen] (łańcuch, pasmo [np górski, e])
ay - jak "ej", np. ayant [eją] (mając)
on + spółgłoska lub na końcu wyrazu - jak "ą", np. déclinaison [deklinezą]
om + spółgłoska lub j.w.- jak "ą", np. ombre [ąbr] (cień)
an + spółgłoska lub j.w.- jak "ą", np. an [ą] (rok)
am + spółgłoska lub j.w.- jak "ą", np. ambiance [ąbiąs] (otoczenie, atmosfera (ale nie np. ziemska!))
en + spółgłoska lub j.w.- jak "ę", np. jovien [żowję] (jowiszowy) lub "ą", np en France [ąFrąs] (we Francji)
em + spółgłoska lub j.w.- jak "ą", np. rempart [rąpar] (ściana krateru)
in + spółgłoska lub j.w.- jak "ę", np. vin [vę] (wino)
im + spółgłoska lub j.w.- jak "ę", np. limbe [lęb] (brzeg, krawędź) te same układy + samogłoska lub h - czytamy normalnie (tracą nosowość), np. panorama [panorama]
te same układy tylko, że m lub n jest podwójne a ponim występuje samogłoska - też tracą nosowość, porównaj:
an [ą] (rok) - année [ane] (również rok)
- jeśli jest to forma osobowa czasownika (3os lm), to nigdy nie wymawiamy, np. ils observent [ilzobserw] (oni obserwują)
- jeśli jest to inna część zdania niż czasownik czytamy jak "ą", np. grossissement [grosismą] (powiększenie)
- le ami - l'ami [lami],
- la amie - l'amie [lami],
- si il - s'il [sil],
- la hirondelle - l'hirondelle [lirądel],
- le hôtel - l'hôtel [lotel],
- que elle - qu'elle [kel] itd.
Do góry